Werkwijze

Wat is een beleidsopstelling?

Een beleidsopstelling is een organisatieopstelling voor een publiek vraagstuk: beleid, een besluit of een samenwerking. Je zet de relevante mensen, belangen en context in de ruimte om samen te onderzoeken wat er speelt en wat een volgende stap vraagt.

Van intake tot advies

  1. 1

    Intake

    We stellen je vraag scherp en bepalen welke elementen onderdeel zijn van jouw vraag. Die zijn voor elk dossier anders: bij het ene vraagstuk is dat een doelgroep, bij het andere een uitvoeringsorganisatie of een begroting.

  2. 2

    De opstelling

    Deelnemers kiezen een plek voor een element en kijken van daar de ruimte in. Wie staat er vooraan, wie houdt afstand, wie of wat ontbreekt?

    Wat gebeurt er tijdens de opstelling?

    In de ruimte

    Relevante perspectieven krijgen een plek: de inwoner, de uitvoerder, de wethouder, de regelgeving — wie of wat er ook toe doet. Deelnemers nemen als representanten die plekken in. Zij spreken niet namens afwezigen: wat zij ervaren is aanleiding voor nieuwe vragen, geen bewijs over anderen.

    • Je innerlijke beeld wordt zichtbaar.

      Je hebt een beeld van de verhoudingen rond je vraagstuk: wie dichtbij staat, wie ver weg, wie niet gezien wordt. In de ruimte maak je dat beeld zichtbaar, met afstand en richting. Je kunt letterlijk uitzoomen en patronen opmerken die in losse gesprekken minder opvallen.

    • Je ervaart naast het denken.

      Naast stukken, cijfers en argumenten onderzoek je wat een positie bij je oproept. Afstand, nabijheid en verplaatsen kunnen gedachten en gevoelens oproepen die je daarna met de groep bespreekt. Die ervaring neem je mee in het verdere gesprek.

    • Je wisselt letterlijk van perspectief.

      Verplaatsen hoort erbij: je loopt om het beeld heen en gaat op de plek van een ander staan. Dat kan laten zien wat je vanuit je eigen positie niet zag.

    • Je onderzoekt samen wat het betekent.

      Dezelfde situatie kan bij deelnemers verschillende reacties oproepen. Je onderzoekt wat jouw waarneming betekent en hoort wat anderen opmerken. Dat vormt het vertrekpunt voor het gesprek in stap 3.

    Wie een plek heeft bewoond, praat er anders over.

  3. 3

    Het gesprek

    We bespreken wat deelnemers hebben gezien en ervaren. Verschillende perspectieven mogen naast elkaar blijven staan. Samen formuleren we welke aannames nader onderzocht moeten worden en welke vervolgstappen mogelijk zijn. Een plek innemen betekent niet vanzelf instemming.

  4. 4

    Het advies

    Kort na de opstelling ontvang je een adviesrapport met bevindingen en aanbevelingen, zodat het dossier weer verder kan.

Wat kun je onderzoeken?

Naast mensen en organisaties kunnen ook thema’s een plek krijgen: onvrede, verandering, draagvlak of de toekomst. Bijvoorbeeld: welke spanning roept een verandering op? Wat vraagt draagvlak van de betrokken partijen? En hoe nemen we toekomstige generaties mee in een besluit?

Een opstelling verkent die vragen; zij meet geen draagvlak en voorspelt niet wat anderen zullen doen. Bevindingen vragen om verdere toetsing bij betrokkenen en aan de beschikbare kennis over het dossier.

Wat is het verschil met een organisatieopstelling?

De methode is hetzelfde; de focus verschilt. Een organisatieopstelling richt zich doorgaans op een bedrijf of team. Bij een beleidsopstelling kijk je over organisatiegrenzen heen: naar de samenhang tussen beleid, uitvoering en de mensen voor wie het bedoeld is.

Termen als systemische simulatie, sociaal systeemonderzoek en menselijke impactverkenning raken aan aspecten van dit werk. Wij gebruiken de naam beleidsopstelling om de methode en het publieke vraagstuk duidelijk te benoemen.

Wanneer wel, wanneer niet

Een opstelling past bij een vraagstuk waar meerdere belangen, uitvoering en doelgroepen elkaar raken. Tijdens het ontwikkelen van beleid, of wanneer het anders uitpakt dan bedoeld. Bijvoorbeeld bij een visie die niemand echt draagt, een inspraakproces dat blijft hangen, of een samenwerking die op papier klopt maar in de praktijk schuurt.

Zoek je een bevestiging van een uitkomst die al vaststaat, dan past een opstelling niet. En soms haalt een dossier het zonder: dan is een besluit genoeg.

Wie het doet

Laura Kok kent beleid van binnenuit. Ze werkte bij de Adviesraad Migratie, het ministerie van Justitie en Veiligheid en UNHCR, aan vraagstukken waarin regels, uitvoering en mensenlevens elkaar raken. Erik Kuperus is organisatieopsteller en werkt al jaren met opstellingen in organisaties. Samen ontwikkelden zij de beleidsopstelling.

Meer over Laura en Erik

Verder lezen

Zit jouw vraag hierbij?

Stuur je beleidsvraagstuk in een paar zinnen. We kijken eerst eerlijk of een opstelling past. Soms vraagt een dossier om een opstelling. Soms gewoon om een besluit.

Mail je beleidsvraag